Sinir Sistemi Karma Sorular

İnsanda Sinir Sistemi – Kısa Not (TYT-AYT)

• Görev: Vücuttan uyartıları (iç/dış) alır, değerlendirir ve tepkiyi oluşturur.

• Temel birim: Nöron (sinir hücresi) + glia (destek hücreleri).

  • Nöron: Dendrit (alır) → gövde → akson (iletir)

  • Glia: besleme, koruma, miyelin kılıf oluşturma vb.

• İki ana bölüm:

  1. Merkezi Sinir Sistemi (MSS): Beyin + Omurilik

     • “Karar merkezi” gibi düşün: uyartıyı işler, uygun yanıtı planlar.

  2. Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS): MSS ile organlar arası bağlantı (sinirler)

     • Somatik: İstemli hareket (iskelet kası)

     • Otonom: İstemsiz çalışma (iç organlar)

       • Sempatik: “Savaş-kaç” (kalp hızı ↑, sindirim ↓)

       • Parasempatik: “Dinlen-sindir” (kalp hızı ↓, sindirim ↑)

• İletim mantığı:

  • Nöron içinde impuls (elektriksel), nöronlar arasında sinaps (kimyasal) iletim olur.

  • Miyelin kılıf → iletim hızını artırır (sıçrayarak iletim).

• Refleks: Hızlı ve otomatik cevap; merkez çoğunlukla omurilik (koruyucu mekanizma).

Bu bilgi sınavda nasıl gelir?Genelde “MSS–ÇSS ayrımı”, “somatik–otonom farkı”, “sempatik–parasempatik etkiler” ve “miyelinin iletime etkisi” üzerinden yorum sorusu gelir.